Wstęp
Iwie to malownicze miasto położone w obwodzie grodzieńskim na Białorusi, znane jako największe skupisko Tatarów w tym kraju. Zlokalizowane jest około 158 km od Grodna i liczy około 8,1 tys. mieszkańców. Miasto, które w końcu XVIII wieku miało status miejscowości magnackiej, pełniło ważną rolę w historii regionu, będąc częścią powiatu oszmiańskiego w województwie wileńskim. Historia Iwi jest bogata i różnorodna, a jej zabytki świadczą o wielowiekowej tradycji kulturowej oraz religijnej tego miejsca.
Historia Iwi
Miasto Iwie zostało założone w 1394 roku przy dworze książąt litewskich, co czyni je jednym z najstarszych miejscowości na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Już w 1566 roku Iwie miało status miasteczka, a w jego obrębie istniała szkoła braci polskich. Rektorem tej szkoły był Jan Namysłowski, który pełnił tę funkcję w latach 1585-1593. W Iwiu odbywały się również synody braci polskich, co świadczy o znaczeniu tego miejsca dla ruchu reformacyjnego.
W 1598 roku do Iwiu osiedlili się pierwsi Tatarzy, co miało istotny wpływ na kulturę i społeczność miasta. W kolejnych latach, w 1631 roku, ufundowano klasztor bernardyński przy istniejącym od XV wieku kościele św. św. Piotra i Pawła. Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Iwie znalazło się pod panowaniem Imperium Rosyjskiego, co wpłynęło na dalszy rozwój miejscowości.
W XIX wieku Iwie przeżywało różne zmiany. W 1830 roku spłonął drewniany kościół katolicki pod wezwaniem św. Michała. Mimo trudności, miasto rozwijało się dalej, a właściciele dóbr zamojskich z fundacji Elfrydy z Tyzenhauzów Zamoyskiej zbudowali w 1884 roku drewniany meczet. W okresie II Rzeczypospolitej Iwie było siedzibą wiejskiej gminy i miało znaczenie administracyjne oraz społeczne.
Okres II wojny światowej
Okres II wojny światowej był dla Iwiu niezwykle tragiczny. Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 roku miejscowość została włączona do Białoruskiej SRR i uzyskała status osiedla typu miejskiego. W 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców, które liczyło około 4000 osób. Sytuacja ta była dramatyczna – we wrześniu 1943 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydzi zostali zamordowani lub wywiezieni do obozów pracy oraz obozów zagłady, takich jak Majdanek czy Sobibór.
Zabytki Iwi
Iwie może poszczycić się wieloma cennymi zabytkami architektury oraz kultury. Najważniejszym z nich jest kościół pw. św. Piotra i Pawła, którego historia sięga lat 1514-1544. Zbudowany w stylu późnogotyckim z fundacji Stanisława Kiszki, przeszedł wiele zmian na przestrzeni wieków. W 1560 roku został zamieniony na zbór kalwiński, ale od 1612 roku ponownie stał się katolicki.
Kolejnym istotnym punktem jest klasztor Bernardynów z 1636 roku, który pierwotnie miał trzy skrzydła i wirydarz. Po remoncie przeprowadzonym około 1776 roku przez Helenę Ogińską znacznie poprawiła się jego kondycja. Niestety częściowo został rozebrany przez Rosjan w XIX wieku, a do dziś przetrwało jedynie skrzydło zachodnie.
Iwie ma również drewniany meczet z 1884 roku położony w przysiółku Murawszczyzna oraz cerkiew prawosławna pw. św. Gabriela Zabłudowskiego, która pełni funkcję parafialną. Ponadto warto wspomnieć o ruinach synagogi, które przypominają o żydowskiej historii miasta.
Kultura i tradycje
Iwie to miasto o bogatej tradycji kulturowej, która kształtowała się przez wieki pod wpływem różnych narodów i wyznań. Obecność Tatarów wpłynęła na lokalne zwyczaje oraz tradycje religijne. Mieszkańcy Iwi są znani ze swojej gościnności oraz pielęgnowania tradycji przodków.
Współczesne życie kulturalne miasta obejmuje organizowanie różnych wydarzeń lokalnych oraz festiwali, które mają na celu promocję dziedzictwa kulturowego regionu oraz integrację społeczności lokalnych. Działa tu także kilka stowarzyszeń kulturalnych i edukacyjnych, które angażują mieszkańców w aktywności związane z historią i tradycjami Iwi.
Zakończenie
Iwie to miasto pełne historii i kultury, którego znaczenie wykracza daleko poza jego niewielkie rozmiary. Od czasów średniowiecznych aż po współczesność miejsce to odgrywa ważną rolę jako centrum życia społecznego i religijnego dla mieszkańców regionu. Zachowane zabytki oraz żywe tradycje świadczą o bogatym dziedzictwie kulturowym Iwi, które zasługuje na uwagę nie tylko mieszkańców Białorusi, ale także turystów z różnych zakątków świata.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).