Wprowadzenie
Bitwa pod Almansą, która miała miejsce 25 kwietnia 1707 roku, jest jednym z kluczowych starć podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Wydarzenie to przeszło do historii jako niezwykłe, gdyż w jednym z najważniejszych konfliktów europejskich dowództwo nad wojskami angielskimi sprawował Francuz, a nad francuskimi – Anglik. Starcie to zaowocowało znaczącymi zmianami w układzie sił w Hiszpanii, które miały dalekosiężne konsekwencje polityczne i militarne.
Działania poprzedzające bitwę
Przygotowania do bitwy rozpoczęły się od założenia bazy operacyjnej sprzymierzonych wojsk w Alicante. Już na początku lutego 1707 roku do portu dotarły posiłki z Anglii, co wzmocniło armię sprzymierzeńców. Mimo pewnych trudności, związanych z wycofaniem jednostek przez arcyksięcia Karola w celu wsparcia obrony Katalonii, pozycja sprzymierzonych była relatywnie silna.
Wojska dowodzone przez hrabiego Galwaya oraz portugalskiego markiza das Minas rozpoczęły marsz na Madryt, niszcząc zaopatrzeniowe magazyny przeciwnika. Po dotarciu do Murcji, 18 kwietnia wojska te przystąpiły do oblężenia Villeny. Już 23 kwietnia armia francusko-hiszpańska pod dowództwem księcia Berwicka stawiła czoła sprzymierzonym, zmuszając Galwaya do podjęcia decyzji o ataku przed nadejściem dodatkowych sił francuskich.
Siły zbrojne i strategia przed bitwą
Bitwa pod Almansą była starciem dwóch potężnych armii. Wojska Berwicka liczyły około 25 tysięcy żołnierzy, w tym oddziały zarówno francuskie, jak i hiszpańskie. Z kolei armia sprzymierzona składała się z około 22 tysięcy żołnierzy, w tym Portugalczyków, Anglików oraz jednostek holenderskich i niemieckich. Obie strony były więc porównywalne pod względem liczby żołnierzy, co zwiastowało zaciętą walkę.
Strategia obu dowódców różniła się jednak znacząco. Galway zdecydował się na ustawienie kawalerii na skrzydłach, co miało umożliwić jej większą mobilność i ataki flankowe. Berwick natomiast skoncentrował swoją artylerię oraz piechotę w centrum swojego szyku, co miało zapewnić silny ogień wsparcia dla nadchodzących ataków kawalerii.
Przebieg bitwy
Bitwa rozpoczęła się o godzinie 15:00 od intensywnej wymiany ognia artyleryjskiego. W początkowej fazie walki kawaleria Berwicka dwukrotnie odrzucała ataki jazdy Galwaya. Jednakże kontrofensywa sprzymierzonych okazała się skuteczna, a jego piechota odpierała natarcia przeciwnika.
W miarę postępu bitwy sytuacja zaczynała zmieniać się na korzyść Berwicka. Jego kawaleria przeprowadziła brawurowe szarże na lewe skrzydło armii sprzymierzonych, co doprowadziło do chaosu w szeregach przeciwnika. Kluczowym momentem okazało się wykorzystanie luk w obronie Galwaya przez kawalerię Berwicka, która zaatakowała tyły nieprzyjaciela.
Skutki bitwy i straty
Po zakończeniu starcia straty armii sprzymierzonych były ogromne. Hrabia Galway stracił około pięciu tysięcy żołnierzy oraz wielu jeńców; dodatkowo niemal cała artyleria została utracona podczas odwrotu. Zaledwie 3,5 tysiąca żołnierzy zdołało uciec do Tortosy.
Z drugiej strony armia Berwicka również poniosła straty – szacuje się je na od dwóch do trzech i pół tysiąca zabitych oraz rannych. Mimo to zwycięstwo to miało kluczowe znaczenie strategiczne dla Burbonów. Wkrótce po bitwie Filip V mógł kontynuować ofensywę, zdobywając kolejne kluczowe miasta w Hiszpanii.
Konsekwencje polityczne
Zwycięstwo pod Almansą miało daleko idące konsekwencje dla Hiszpanii oraz całej Europy. Po rozbiciu głównych sił prohabsburskich Filip V odzyskał inicjatywę i mógł zacząć odnawiać władzę Burbonów w Hiszpanii. W krótkim czasie Hiszpania zaczęła konsolidować swoje terytorium pod rządami Burbonów, co miało wpływ na przyszłe układy polityczne w Europie.
Ponadto formalna likwidacja Królestwa Walencji przez Filipa V i jego decyzje dotyczące autonomii Aragonii stanowiły ważny krok w kierunku centralizacji władzy w Hiszpanii. Zmiany te miały długotrwałe skutki dla struktury politycznej kraju oraz jego przyszłych relacji z innymi państwami europejskimi.
Zakończenie
Bitwa pod Almansą nie tylko była jednym z najważniejszych starć hiszpańskiej wojny sukcesyjnej, lecz także miała istotny wpływ na dalsze losy Hiszpanii i Europy. Strategiczne zwycięstwo Burbonów umocniło ich władzę i przyczyniło się do zmian politycznych, które miały miejsce w regionie przez wiele lat po tej bitwie. Analizując to wydarzenie, można dostrzec nie tylko aspekty militarno-strategiczne, ale także głęboki wpływ polityczny na kształtowanie się nowoczesnej Europy.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).